Taskforce Brabant Zeeland in gesprek met Elwin Nieboer: "Wij zijn een buitenboordmotor die de integrale samenwerking probeert te stimuleren".

26 april 2018

Door: Elwin Nieboer deelnemer van het Management Development-programma van Arlande (specialist big data en analyse ICT - IT)

Georganiseerde criminaliteit ondermijnt (lokaal) gezag en verslechtert de veiligheid en leefbaarheid van de samenleving. Sinds 2010 strijdt, in opdracht van het ministerie van Veiligheid en Justitie, Taskforce Brabant Zeeland tegen ondermijning, als overkoepelde organisatie boven de overheidsdiensten in Brabant en Zeeland. De Taskforce werkt hierbij nauw samen met het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Zeeland - West-Brabant en Oost-Brabant. 

In het kader van het Management Development programma bij Arlande, sprak Elwin in het gemeentehuis van Tilburg met Bart-Jan Hindriks en Marijn den Boer van de Taskforce Brabant Zeeland over de rol van datagestuurd werken binnen de Taskforce en binnen de gemeenten.

"Wij focussen ons op de aanpak van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit. Wij zijn een buitenboord motor die de integrale samenwerking tussen allerlei overheidsinstanties probeert te stimuleren. Dan hebben we het over de belastingdienst, douane, FIOD, gemeenten, OM etc.", aldus Marijn den Boer, beleidsmedewerker van de Taskforce.

In eerste instantie had de Taskforce de focus op de vijf grootste gemeenten in de provincies Brabant en Zeeland. In 2013 is de aanpak uitgebouwd naar andere gemeenten in Brabant en Zeeland, met als doelstelling: "Als 1-overheid doorpakken naar het effectief verstoren van crimineel ondernemerschap". De aanpak van de Taskforce richt zich op de cruciale ondersteunende activiteiten van de bovenwereld aan de onderwereld. De tot nu toe behaalde resultaten zijn positief.

Smart overheid

Één van de pijlers van de Taskforce is het programma 1 Smart Overheid, gestart in januari 2017. "Binnen de Taskforce hebben we een programma één smart overheid, dat zich richt op de samenwerking tussen verschillende overheidsorganisaties. Daarin speelt data een belangrijke rol. We proberen daarbij data tooling meer te integreren, om zo ook meer databronnen te kunnen ontsluiten en meer (diversiteit aan) data te kunnen delen met onze partners".

"Alles komt samen in het Joint Datalab ondermijning", aldus Bart-Jan Hindriks, programmalijn manager Data, Tooling en ICT. De data komt samen bij het RIEC, op basis van een convenant tussen de RIEC partners. Die data speelt een belangrijke rol bij de analyses die we uitvoeren in het intelligence proces. "Het is zaak om niet elke deurbel te gebruiken en elke keer aan te bellen, maar er uiteindelijk achter te komen bij welke deur het de moeite waard is".

Data-analyse speelt hierin vanzelfsprekend een belangrijke rol, net als samenwerken. Samenwerken tussen gemeenten en overige instanties binnen de provincies, maar ook de samenwerking tussen verschillende afdelingen binnen gemeenten. "In een van de gemeenten in Brabant deed zich de situatie voor dat een persoon een aanvraag deed voor een bijstandsuitkering om een paar dagen later een vergunning aan te vragen voor het bouwen van een grote discotheek", aldus Bart-Jan Hindriks. "Dit is hooguit opmerkelijk te noemen. Je zou willen dat er dan een alarmbel gaat rinkelen. Door slim met informatie om te gaan en deze ook binnen de gemeente te mógen delen, kunnen gemeenten dit voorkomen".

Datagestuurd werken en verandering

Datagestuurd werken vergt aanpassingen op het gebied van mens, organisatie en technologie. Nieuwe technologieën worden gebruikt om bronaansluitingen te creëren met zowel interne als externe bronnen, maar ook om die hoeveelheid aan data uiteindelijk te analyseren. Ook op het gebied van mens en organisatie veranderd er een hoop. Uiteindelijk zijn het nog steeds de mensen binnen de organisatie die met de systemen en analyses moeten werken en hun eigen interpretatie eraan moeten geven. Dit is een weerbarstige verandering, toch? De Taskforce begint daarom juist eerst met de verandering op het gebied van mens en organisatie, om vervolgens pas de technologie te implementeren en te integreren. "Wij hebben eerst met de mensen gepraat, bewustwording gecreëerd over een bepaalde manier van (datagestuurd) werken", aldus Marijn. Bart-Jan vult aan: "het is belangrijk om mensen eerst mee te krijgen, om betrokkenheid te creëren. Vervolgens kan je mensen trainen en partners aansluiten. Het is belangrijk om eerst mensen op een andere manier te laten kijken. Daarna zijn ze goed in staat om de tooling en data te gebruiken".

Gemeenten en andere RIEC partners zijn volgens Marijn en Bart-Jan druk bezig om datagestuurd werken te omarmen en te integreren. Samenwerken is daarbij essentieel volgens Marijn. "Je moet de samenwerking zien als een pizza. Één stukje pizza is minder interessant. Elke partner, bijvoorbeeld de Belastingdienst, heeft een stukje van die pizza. Het wordt pas interessant als de pizza compleet is, als alle pizzapunten, alle informatie, bij elkaar komen".

De informatiepositie van individuele partners moet in orde zijn, vervolgt Bart-Jan. Als dit het geval is, kan een ieder een bijdrage leveren aan de integrale informatievoorziening.
De Taskforce geeft aan dat ieder daar zijn eigen verantwoordelijkheid in moet nemen. De integrale informatievoorziening staat op nummer 1, dat moet het doel zijn van iedere partner. Daarin worden de verschillende partners gesteund, mede door de grotere gemeenten in Brabant en Zeeland. Echter de partners moeten ook zelf stappen willen zetten om deze informatiepositie in orde te krijgen. "Voor kleine gemeenten geldt bijvoorbeeld dat zij het moeilijk vinden om informatie beschikbaar te stellen aan anderen. Dat levert aan beide zijden veel handwerk en soms zelf overtik werk op. Dat moeten we gaan veranderen", aldus Bart-Jan.

De verliespositie voor deze gemeenten die deze processen niet in orde heeft, en de daar bijhorende schade, is groot. "Als we weer terugkomen op de pizza, is de schade voor het verliezen van die informatiepositie groter voor die gemeenten die het niet in orde hebben, dan voor de rest van de pizzapunten. Zij kunnen vaak zonder één gemeente die het niet in orde heeft. Die gemeenten hebben dus hulp nodig van hun ICT partners"!

De toekomst

De toekomst gaat mooie dingen brengen. De Taskforce krijgt, met haar partners, steeds meer inzicht in de informatiepositie van elkaar. Datasets worden steeds uitgebreider, specifieker en worden aan elkaar beschikbaar gesteld. In sommige gevallen krijgen gemeenten specifieke datasets, gecreëerd op specifieke behoefte, terug ter analyse. Hierdoor is het mogelijk nog beter op te treden tegen fraude en ondermijnende criminaliteit. Toch zijn er nog genoeg uitdagingen voor de toekomst.

De verschillen in kennis en middelen tussen kleinere en grotere gemeenten is nog steeds groot. Men moet weten wat er gedeeld mag en kan worden. Samenwerken blijft daarom essentieel. Niet alleen tussen partners, maar ook tussen de verschillende afdelingen binnen een gemeente. "Het is belangrijk en tevens een uitdaging om niet in silo’s te denken", aldus Marijn. "Probeer uit de silo te stappen en verschillende afdelingen te integreren en overkoepelend naar data te kijken. In je eentje ga je sneller, maar samen kom je verder" besluit Marijn den Boer.